ความริเริ่มแห่งอ่าวเบงกอลสำหรับความร่วมมือหลากหลาย สาขาทางวิชาการและเศรษฐกิจ (BIMSTEC)


ความริเริ่มแห่งอ่าวเบงกอลสำหรับความร่วมมือหลากหลาย

สาขาทางวิชาการและเศรษฐกิจ

Bay of Bengal Initiative for Multi-Sectoral Technical and Economic Cooperation: BIMSTEC


ข้อมูลทั่วไป

· BIMSTEC เกิดขึ้นจากความริเริ่มของไทย เมื่อ 6 มิถุนายน 1997 ภายใต้ชื่อเดิม Bangladesh-India-Sri Lanka-Thailand Economic Cooperation: BIST-EC เป็นกรอบความร่วมมือระดับอนุภูมิภาค ก่อนจะเปลี่ยนชื่อเป็น Bangladesh-India-Myanmar-Sri Lanka-Thailand Economic Cooperation: BIMST-EC เมื่อ 22 ธันวาคม 1997 ในการประชุมระดับรัฐมนตรีสมัยพิเศษที่กรุงเทพฯ เนื่องจากได้รับเมียนมาร์เข้าเป็นสมาชิกใหม่ ก่อนที่จะเปลี่ยนชื่ออีกครั้งเป็น Bay of Bengal Initiative for Multi-Sectoral Technical and Economic Cooperation โดยใช้อักษรย่อ BIMSTEC เช่นเดิม เมื่อ 31 กรกฎาคม 2004 ในการประชุมสุดยอดครั้งแรกที่ประเทศไทย ทั้งนี้ ในปี 2003 BIMSTEC ได้รับภูฎานกับเนปาลเข้าเป็นสมาชิกเพิ่มเติม รวมเป็น 7 ประเทศรอบอ่าวเบงกอล ได้แก่ บังกลาเทศ ศรีลังกา อินเดีย ไทย เมียนมาร์ เนปาล และภูฏาน ในปัจจุบัน

· BIMSTEC เป็นกลุ่มความร่วมมืออนุภูมิภาคทางวิชาการและเศรษฐกิจแบบหลากหลายสาขา ซึ่งแต่เดิมริเริ่มจาก 6 สาขา แล้วจึงขยายเป็น 14 สาขา เพื่อเชื่อมเอเชียใต้กับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เข้าด้วยกัน ได้แก่

1. สาขาการค้าและการลงทุน (บังกลาเทศเป็นประเทศนำ)

2. สาขาการคมนาคมและการสื่อสาร (อินเดียเป็นประเทศนำ)

3. สาขาพลังงาน (พม่าเป็นประเทศนำ)

4. สาขาการท่องเที่ยว (อินเดียเป็นประเทศนำ)

5. สาขาเทคโนโลยี (ศรีลังกาเป็นประเทศนำ)

6. สาขาประมง (ไทยเป็นประเทศนำ)

7. สาขาเกษตร (พม่าเป็นประเทศนำ)

8. สาขาสาธารณสุข (ไทยเป็นประเทศนำ)

9. สาขาการลดความยากจน (เนปาลเป็นประเทศนำ)

10. สาขาการต่อต้านการก่อการร้ายและอาชญากรรมข้ามชาติ (อินเดียเป็นประเทศนำ)

11. สาขาการจัดการสิ่งแวดล้อมและภัยพิบัติ (อินเดียเป็นประเทศนำ)

12. สาขาวัฒนธรรม (ภูฏานเป็นประเทศนำ)

13. สาขาปฏิสัมพันธ์ในระดับประชาชน (ไทยเป็นประเทศนำ)

14. สาขาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (บังกลาเทศเป็นประเทศนำ)

โครงสร้างความร่วมมือ

· การประชุม BIMSTEC มีความร่วมมือระหว่างรัฐสมาชิก 5 ระดับ คือ การประชุมสุดยอด (BIMSTEC Summit) การประชุมระดับรัฐมนตรี (Ministerial Meeting) การประชุมระดับเจ้าหน้าที่อาวุโส ซึ่งมี 2 ด้าน คือ ด้านการค้าและเศรษฐกิจ (Senior Trade/Economic Official Meeting: STEOM) และด้านต่างประเทศ (Senior Official Meeting: SOM) การประชุมคณะทำงาน Bangkok Working Group: BWG และการประชุมรายสาขาและสาขาย่อยประเทศนำ (Lead Country) นอกจากนี้ ยังมีความร่วมมือกับภาคเอกชน ผ่านการจัดประชุม Business Forum ปีละ 1 ครั้ง และการประชุมระหว่างรัฐบาลกับภาคเอกชนในกรอบ Economic Forum

· ประธาน BIMSTEC จะหมุนเวียนกันตามลำดับตัวอักษรของประเทศสมาชิก โดยเนปาลดำรงตำแหน่งประธาน ตั้งแต่ปี 2012 ต่อจากเมียนมาร์

· สำนักงานเลขาธิการ BIMSTEC ทำหน้าที่งานด้านบริหารของกรอบความร่วมมือ BIMSTEC ตั้งอยู่ที่กรุงธากา ประเทศบังกลาเทศ ตามผลการประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศ BIMSTEC ครั้งที่ 13 เมื่อ 22 มกราคม 2011 โดยที่ประชุมได้เปิดให้ศรีลังกาได้เสนอชื่อบุคคลเข้ารับตำแหน่งเลขาธิการใหญ่ BIMSTEC คนแรก ซึ่งศรีลังกาเสนอชื่อนาย Sumith Nakandala ซึ่งจะเสนอให้ที่ประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศ BIMSTEC พิจารณาให้ความเห็นชอบต่อไป

การดำเนินงานสำคัญและพัฒนาการล่าสุด

1. การประชุมสุดยอด ที่ผ่านมา BIMSTEC ได้จัดการประชุมสุดยอดแล้ว 3 ครั้ง คือ การประชุมสุดยอดครั้งแรกที่ประเทศไทย เมื่อ 31 กรกฎาคม 2004 การประชุมสุดยอดครั้งที่ 2 ที่ประเทศอินเดีย เมื่อ 13 พฤศจิกายน 2008 ซึ่งการประชุมสุดยอดครั้งที่ 2 นี้ ผู้นำชาติสมาชิก BIMSTEC ได้แสดงความยินดีต่อพัฒนาการในสาขาความร่วมมือที่สำคัญ เช่น การจัดตั้ง BIMSTEC Energy Centre ที่อินเดีย / BIMSTEC Centre for Weather and Climate ที่อินเดีย / BIMSTEC Cultural Industries Commission / BIMSTEC Cultural Industries Observatory ที่ภูฏาน/ จัดทำBIMSTEC Convention on Cooperation in Combating International Terrorism, Organized Crime and Illicit Drug Trafficking และ การประชุมสุดยอดครั้งที่ 3 ที่ประเทศเมียนมาร์ ในปี 2011

2. การประชุมระดับรัฐมนตรี ปัจจุบัน BIMSTEC มีได้มีการจัดประชุมระดับรัฐมนตรีแล้ว 14 ครั้ง โดยเมียนมาร์เป็นเจ้าภาพจัดการประชุมครั้งที่ 12 (ธันวาคม 2009) ครั้งที่ 13 (มกราคม 2011) ที่กรุงเนปีดอ ตามลำดับ ซึ่งการประชุมครั้งที่ 13 ที่ประชุมเห็นชอบตั้งสำนักงานเลขาธิการถาวรของ BIMSTEC ที่บังกลาเทศ รับทราบข้อเสนอของไทยเรื่องการส่งเสริม BIMSTEC ให้มีส่วนร่วมกับหุ้นส่วนเพื่อการพัฒนา (Development Partner) อาทิ ADB UNESCAP เร่งรัดการเจรจา Agreement on Trade in Goods ภายใต้ BIMSTEC FTA รวมไปถึงการเร่งรัดการประชุม Expert Groups ด้านคมนาคม 5 สาขา เพื่อจัดทำแผนการดำเนินการตามข้อเสนอการศึกษาด้านคมนาคม (BTILS) ของ ADB ทั้งนี้ ในปี 2012 BIMSTEC ได้มีการจัดประชุมระดับรัฐมนตรี ครั้งล่าสุด ที่กรุงกาฐมาณฑุ ประเทศเนปาล ในหัวข้อหลักเรื่องการวางยุทธศาสตร์ระดับภูมิภาคเพื่อจัดการกับปัญหาความยากจน

3. การประชุมสาขาย่อย เมื่อปี 2004 BIMSTEC ได้จัดการประชุมสาขาย่อยด้านการต่อต้านการก่อการร้ายและอาญชากรรมข้ามชาติ (BIMSTEC JWE-CTTC) ที่มีอินเดียเป็นประเทศผู้นำสาขา ประเทศสมาชิก BIMSTEC ได้ตกลงให้จัดตั้งคณะทำงานย่อยเกี่ยวกับความร่วมมือด้านต่าง ๆ 4 คณะ และกำหนดประเทศนำ คือ1) ด้านการแลกเปลี่ยนข่าวกรอง โดยมีศรีลังกาเป็นประเทศนำ 2) ด้านความร่วมมือด้านกฎหมายและการบังคับใช้กฎหมาย โดยมีอินเดียเป็นประเทศนำ 3) ด้านการสกัดกั้นเงินทุนเพื่อสนับสนุนการก่อการร้าย โดยมีไทยเป็นประเทศนำ และ 4) ด้านการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด โดยมีพม่าเป็นประเทศนำ

บทบาทของไทยต่อ BIMSTEC

ไทยสนับสนุนความร่วมมือในกรอบ BIMSTEC ซึ่งไทยเป็นประเทศนำในสาขาประมง สาธารณสุข และการปฏิสัมพันธ์ในระดับประชาชน ทั้งนี้ กรอบความร่วมมือ BIMSTEC เป็นการเชื่อมสานนโยบาย Look East ของกลุ่มประเทศในเอเชียใต้ กับนโยบาย Look West ของไทย และเป็นกรอบความร่วมมือที่ไทยมีบทบาทในฐานะประเทศ ASEAN เป็นสะพานเชื่อมโยงระหว่างอนุภูมิภาคทั้งสองภูมิภาค

การประชุมและกิจกรรมที่ไทยเป็นเจ้าภาพ

1. การฝึกอบรม BIMSTEC International Training Program on Aquatic Plants Tissue Culture เมื่อ 29 สิงหาคม – 27 กันยายน 2011

2. การประชุม Trade Negotiating Committee (TNC) ครั้งที่ 19 ระหว่างวันที่ 21-23 กุมภาพันธ์ 2011

3. การประชุม BIMSTEC Business Forum ครั้งที่ 6 ในวันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2011 และการประชุม BIMSTEC Economic Forum ครั้งที่ 6 วันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2011

4. การประชุม BIMSTEC Network of National Centres of Coordination in Traditional Medicine เมื่อ 30 สิงหาคม – 1 กันยายน 2010

5. การประชุมรัฐมนตรีพลังงานครั้งที่ 2 ณ กรุงเทพฯ เมื่อ 4-5 มีนาคม 2010

นโยบายของไทยต่อ BIMSTEC

1. ด้านการคมนาคมขนส่ง ส่งเสริมการพัฒนาความเชื่อมโยง / สนับสนุนการดำเนินการตามการศึกษาด้านโครงสร้างพื้นฐานทางคมนาคมและโลจิสติกส์ที่จัดทำโดย ADB และการทำงานของ Expert Groups ด้านคมนาคม 5 สาขา / ผลักดันโครงการท่าเรือน้ำลึกทวาย และถนนสามฝ่าย ไทย – พม่า - อินเดีย

2. ด้านการค้าการลงทุน ผลักดันการจัดทำ BIMSTEC FTA ให้สำเร็จ โดยให้มีการลงนามความตกลงการค้าสินค้าพร้อมตารางข้อผูกพันภาษีภายในปี 54

3. ด้านพลังงาน ไทยผลักดันการเสริมสร้างความร่วมมือด้านพลังงานระหว่างประเทศสมาชิกฯ โดยเฉพาะเรื่องพลังงานทดแทน พลังงานชีวภาพ และพลังงานน้ำ

4. ด้านวัฒนธรรม/การท่องเที่ยว/ปฏิสัมพันธ์ระหว่างประชาชน สนับสนุนการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม/ศาสนาร่วมกัน

5. สนับสนุนบทบาทของหุ้นส่วนการพัฒนา (development partner) อาทิ ADB ESCAP ใน BIMSTEC

นอกจากนี้ ไทยยังมีส่วนในการผลักดันความตกลงและการจัดตั้งศูนย์ต่าง ๆ ในกรอบของ BIMSTEC ได้แก่

  • การลงนาม MOA for Establishment of BIMSTEC Centre for Weather and Climate
  • การจัดทำ MOU เพื่อจัดตั้ง BIMSTEC Cultural Industries Observatory (BCIO) และ BIMSTEC Cultural Industries Commission (BCIC)
  • การจัดตั้ง BIMSTEC Poverty Alleviation Centre ที่ประเทศบังกลาเทศ
  • การให้สัตยาบันต่อ BIMSTEC Convention on Cooperation in Combating International Terrorism, Transnational Organised Crime and Illicit Drug Trafficking
  • การลงนาม 1) ความตำลงการค้าสินค้า 2) พิธีสารแก้ไขกรอบความตกลง FTA 3) ความตกลงเรื่องกลไกระงับข้อพิพาท 4) ความตกลงเรื่องความร่วมมือด้านศุลกากร ในการประชุมรัฐมนตรีการค้า/เศรษฐกิจ ครั้งที่ 6 ในปี 2011 ที่ประเทศบังกลาเทศ
  • การลงนามบันทึกข้อตกลงเพื่อการจัดตั้งศูนย์พลังงาน BIMSTEC ในการประชุมระดับรัฐมนตรี BIMSTEC ครั้งที่ 13 ที่ประเทศเมียนมาร์

**************************

กรมเอเชียใต้ ตะวันออกกลางและแอฟริกา

ธันวาคม 2556