ประชาคมเศรษฐกิจแอฟริกา (African Economic Community: AEC)

ข้อมูลทั่วไป

            ประชาคมเศรษฐกิจแอฟริกา (African Economic Community: AEC) เป็นการรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจของประเทศในทวีปแอฟริกาทั้งภูมิภาค ก่อตั้งขึ้นเมื่อ 3 มิถุนายน 1991 ตามสนธิสัญญาก่อตั้งประชาคมเศรษฐกิจแอฟริกา (Treaty Establishing the African Economic Community) ในการประชุมสมัชชาใหญ่ สมัยสามัญครั้งที่ 27 (27th Ordinary Session of the Assembly) ที่กรุงอาบูจา ประเทศไนจีเรีย

            ประเทศในภูมิภาคแอฟริกาก่อตั้ง AEC เพื่อผสานความร่วมมือด้านเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมให้ เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ลดข้อพิพาทระหว่างประเทศสมาชิกเพื่อนบ้าน โดยริเริ่มให้มีการวมกลุ่มในระดับ Sub-Regional Markets ตั้งแต่ปี 1960 เพื่อให้เกิดกระบวนการพัฒนาโดยเร็วในทุกภูมิภาคของแอฟริกาตามแผนปฏิบัติการลากอส (Lagos Plan of Action) โดย AEC แบ่งวัตถุประสงค์ออกเป็น 4 มิติ ได้แก่

  1. การส่งเสริม สนับสนุนการพัฒนาทางเศรษฐกิจของทวีปแอฟริกา
  2. การสร้างกรอบการทำงานในระดับทวีป (continental scale) เพื่อให้มีการใช้ทรัพยากรอย่างทั่วถึงและมีประสิทธิภาพ
  3. การสนับสนุนความร่วมมือระหว่างประเทศเพื่อยกระดับความมั่นคงของมนุษย์
  4. การประสานงานระดับนโยบายของประชาคม ทั้งในปัจจุบันและนโยบายใหม่ ๆ ในอนาคต

โครงสร้างความร่วมมือ

     โครงสร้างความร่วมมือ

            ประชาคม AEC ประกอบด้วยกรอบประชาคมเศรษฐกิจระดับภูมิภาค (Regional Economic Communities: RECs) จำนวน 5 ประชาคม ซึ่งมีสถานะเป็นเสาหลักของประชาคม AEC ในภาพรวม[1] ได้แก่
  1. สหภาพอาหรับมาเกร็บ (The Arab Maghreb Union: AMU
  2. ประชาคมเศรษฐกิจแห่งรัฐแอฟริกากลาง (Economic Community of Central African States: ECCAS)
  3. ตลาดร่วมแห่งภูมิภาคแอฟริกาตะวันออกและแอฟริกาตอนใต้ (Common Market of Eastern and Southern Africa: COMESA)
  4. ประชาคมเพื่อการพัฒนาแอฟริกาตอนใต้ (Southern African Development Community: SADC)
  5. ประชาคมเศรษฐกิจแห่งรัฐแอฟริกาตะวันตก (Economic Community of West African States: ECOWAS)

     โครงสร้างการบริหารงาน

            ประชาคม AEC ประกอบด้วยองค์กรบริหาร 7 ส่วน ตามสนธิสัญญาก่อตั้งประชาคมฯ ได้แก่

The Assembly of Heads of State and Government สมัชชาใหญ่ของประชาคม คือ องค์กรสูงสุดของ AEC มีอำนาจในการกำหนดทิศทางนโยบายต่าง ๆ ออกข้อมติ และ/หรือข้อแนะนำเชิงนโยบาย ให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ของประชาคม AEC รวมถึงมีอำนาจในการวางโครงสร้างการทำงานของสำนักงานเลขาธิการ โดยทำงานประสานกับองค์กรอื่น ๆ ในประชาคม อาทิ ศาลสถิตยุติธรรม คณะมนตรี

The Council of Ministers คือ สภาบริหารขององค์การเอกภาพแอฟริกา (Council of Minister of the OAU) หรือองค์การสหภาพแอฟริกาในปัจจุบัน ทำหน้าที่ประสานงาน รับ ทบทวนติดตามการปฏิบัตินโยบายจากสมัชชาใหญ่ และมีหน้าที่ในการให้คำแนะนำต่อองค์กรย่อยอื่น ๆ ของประชาคม นอกจากนี้ยังมีอำนาจในการจัดเตรียมการประชุมสมัชชาใหญ่ และประสานงานกับองค์กรภายนอกประชาคม

The Pan-African Parliament สภาแห่งแอฟริกาได้รับการจัดตั้งขึ้นเพื่อให้การรับรองว่า ประชาชนชาวแอฟริกาจะได้รับโอกาสการมีส่วนร่วมในการพัฒนาเศรษฐกิจและการบูรณาการทางเศรษฐกิจของทวีปแอฟริกา

The Economic and Social Commission คือ คณะกรรมาธิการขององค์การสหภาพแอฟริกา (the Economic and Social Commission of the OAU) หรือองค์การสหภาพแอฟริกาในปัจจุบัน ประกอบด้วยรัฐมนตรีเศรษฐกิจ การพัฒนาและการวางแผนของแต่ละประเทศสมาชิก รวมไปถึงผู้แทนจากประชาคมในระดับภูมิภาคต่าง ๆ ของแอฟริกา ทำหน้าที่จัดเตรียมนโยบาย โครงการ ประสานการทำงานตาม Lagos Plan of Action และ Final Act of Lagos ร่วมกับประเทศสมาชิกของประชาคมในเรื่องเกี่ยวกับการพัฒนาทางเศรษฐกิจและสังคมของแอฟริกา รวมถึงให้คำปรึกษาต่อสมัชชาใหญ่ในเรื่องการประสานการทำงานระหว่างประชาคมระดับภูมิภาค (RECs) ต่าง ๆ และให้คำปรึกษาต่อสมัชชาใหญ่ในเรื่องการเจรจากับต่างประเทศนอกแอฟริกา และอาจมีอำนาจหน้าที่ตามคำสั่งอื่น ๆ ที่ได้รับมอบหมายจากสมัชชาใหญ่ หรือสภาบริหาร

The Court of Justice ศาลสถิตยุติธรรมมีหน้าที่ดูแลให้เกิดการปฏิบัติปรับใช้สนธิสัญญาของประชาคมเศรษฐกิจแอฟริกาอย่างถูกต้องตามกฎหมาย โดยมีอำนาจพิพากษาคดีข้อพิพาทที่เกี่ยวกับการปรับใช้สนธิสัญญา นอกจากนี้ ศาลสถิตยุติธรรมยังมีอำนาจพิพากษาคดีการกระทำของประเทศสมาชิกหรือสมัชชาใหญ่อันละเมิดสนธิสัญญา หรือพิจารณากำหนดอำนาจหน้าที่ให้กับองค์กรและประเทศสมาชิกต่าง ๆ ในประชาคม กรณีเกิดการขัดกันทางอำนาจหน้าที่ระหว่างหน่วยงานดังกล่าว โดยคำพิพากษาจะมีผลผูกพันต่อทั้งประเทศสมาชิกและองค์กรต่าง ๆ ของประชาคม ทั้งนี้ สมัชชาใหญ่อาจร้องขอให้ศาลสถิตยุติธรรมให้ข้อคิดเห็น (advisory opinion) ที่เกี่ยวข้องกับตัวบทกฎหมายแก่สมัชชาใหญ่ได้

The General Secretariat สำนักงานเลขาธิการขององค์การเอกภาพแอฟริกา (Council of Minister of the OAU) หรือองค์การสหภาพแอฟริกาในปัจจุบัน มีอำนาจหน้าที่ในฐานะเป็นสำนักงานเลขาธิการของประชาคมเศรษฐกิจแอฟริกา โดยมีเลขาธิการเป็นผู้มีอำนาจสูงสุดของสำนักงาน และมีฐานะเป็นผู้แทนของประชาคม สำนังานเลขาธิการมีหน้าที่รับผิดชอบงานบริหารทั่วไปของประชาคมเพื่อให้การทำงานเป็นไปอย่างเรียบร้อย ทั้งนี้ เลขาธิการมาจากการเลือกตั้งจากสมัชชาใหญ่

The Specialised Technical Committees คณะกรรมาธิการเทคนิคเฉพาะทาง ซึ่งได้รับการแต่งตั้งจากสมัชชาใหญ่ โดยประกอบด้วยผู้แทนจากประเทศสมาชิกประชาคม ทำหน้าที่ติดตาม ทบทวน ประสานงานโครงการ ประเมินผลการปฏิบัตินโยบายขององค์กรต่าง ๆ ปัจจุบัน คณะกรรมาธิการเทคนิคเฉพาะทางมี 7 ชุด ได้แก่
  • The Committee on Rural Economy and Agricultural Matters
  • The Committee on Monetary and Financial Affairs
  • The Committee on Trade, Customs and Immigration Matters
  • The Committee on Industry, Science and Technology, Energy, Natural Resources and Environment
  • The Committee on Transport, Communications and Tourism
  • The Committee on Health, Labour and Social Affairs
  • The Committee on Education, Culture and Human Resources

การดำเนินงานสำคัญและพัฒนาการล่าสุด

            ประชาคม AEC ได้รับการก่อตั้งขึ้นตามสนธิสัญญาก่อตั้งประชาคมเศรษฐกิจแอฟริกา (Treaty Establishing the African Economic Community) เมื่อปี 1991 โดยได้กำหนดแผนการพัฒนาเป็น 6 ขั้น ในระยะเวลา 34 ปี จนถึงปี 2028 ได้แก่

     ขั้นที่ 1 การสร้างความเข้มแข็งให้กับการรวมกลุ่มระดับภูมิภาค (RECs) ที่มีอยู่เดิม และสร้างการร่วมกลุ่มระดับภูมิภาคเพิ่มเมื่อเห็นว่าจำเป็น (แผน 5 ปี)

     ขั้นที่ 2 การปรับอัตราศุลกากรและอุปสรรคทางการค้าของภูมิภาค และสร้างความเข้มแข็งให้กับการบูรณาการโดยเฉพาะด้านการค้า การเกษตร การเงิน การขนส่งและการสื่อสาร อุตสาหกรรม พลังงาน รวมไปถึงประสานประชาคมระดับภูมิภาคต่าง ๆ ให้สอดคล้องกัน (แผน 8 ปี)

     ขั้นที่ 3 การพัฒนาสู่เขตการค้าเสรี (Free Trade Area: FTA) และสหภาพศุลกากร (Custom Union) ในการรวมกลุ่มเศรษฐกิจในทุกภูมิภาค (แผน 10 ปี)

     ขั้นที่ 4 การประสานทำให้อัตราภาษีและมาตรการที่ไม่ใช่ภาษีมีความสอดคล้องกันระหว่างกลุ่มเศรษฐกิจ (RECs) ต่าง ๆ (แผน 2 ปี)

     ขั้นที่ 5 การพัฒนาสู่ตลาดร่วมแอฟริกา (African Common Market) และให้มีนโยบายร่วมกัน (Common Policies) (แผน 4 ปี)

     ขั้นที่ 6 การบูรณาการในทุกภาคส่วน การจัดตั้งธนาคารกลางแห่งแอฟริกา (African Central Bank) และมีสกุลเงินแอฟริกาสกุลเดียว (Single African Currency) เพื่อพัฒนาไปสู่สหภาพเศรษฐกิจและการเงินแห่งแอฟริกา (African Economic and Monetary Union) และให้มีสถาบัน Pan-African Parliament (แผน 5 ปี)


**************************

กรมเอเชียใต้ ตะวันออกกลางและแอฟริกา

ธันวาคม 2556



[1] สำนักยุโรป เอเชียใต้ ตะวันออกกลางและแอฟริกา, กรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ