27/09/2010

พุทธศาสนาในเนปาล : ย้อนอดีตสะท้อนปัจจุบัน

   ถ้ากล่าวถึงเนปาลหลายคนคงจะอดนึกถึงสถานที่สำคัญของชาวพุทธทั่วโลกได้ สถานที่สำคัญซึ่งเป็นหนึ่งในสังเวชนียสถานได้ตั้งอยู่ในประเทศนี้ สถานที่นั้นคือ ลุมพินี สถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้า นอกจากนั้นยังมีเมืองสำคัญต่างๆ ทีชาวพุทธรู้จักกันอย่างดีได้แก่เมืองกบิลพัสดุ์ เมืองพุทธบิดา กรุงเทวะทะหะเมืองพุทธมารดาซึ่งล้วนแต่อยู่ในอาณาเขตเนปาล พระพุทธเจ้าล้วนเคยเสด็จไปเมืองต่างๆ ที่ได้กล่าวมาแล้ว พระรัตนตรัยนั้นเริ่มแรกก็เริ่มมีจากเนปาล อันประกอบไปด้วย พระพุทธ พระธรรมที่พระพุทธเจ้าทรงสอนสั่ง และพระสงฆ์รูปแรกๆๆ ก็มาจากคนในเมืองกบิลพัสดุ์ เนปาลนับได้ว่ามีประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับพุทธศาสนาอยู่เป็นอันมากแต่ ประเทศเนปาลเองก็ต้องประสบปัญหาภายในหลายประการซึ่งทำให้พุทธศาสนาต้องเสื่อมถอยไปเป็นอันมาก ความพยายามในการรื้อฟื้นพุทธศาสนาขั้นใหม่ในช่วงหกสิบปีที่ผ่านมาทำให้เกิดกระแสคนเนปาลหันกลับมาประกาศตนเองเป็นพุทธศาสนิกชนมากขึ้นไม่ว่าจะเป็นมหายานหรือเถรวาท

ประเทศไทยเองก็มีบทบาทอย่างสำคัญในการส่งเสริมและสนับสนุนให้พระพุทธศาสนาในเนปาลยังคงอยู่ได้ ด้วยความช่วยเหลือทางการเงินและไมตรีจิตของไทย วัดพุทธเถรวาทในเนปาลเป็นจำนวนมากสามารถสร้างได้สำเร็จและเกิดมาจากผลิตผลของแรงศรัทธาจากคนไทยที่พร้อมจะสนับสนุนพี่น้องชาวพุทธด้วยกัน

ก่อนจะไปถึงเรื่องบทบาทของไทยในการทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา เราอาจจะมาเริ่มศึกษาประเด็นทางประวัติศาสตร์เพื่อช่วยในการเข้าใจบริบททางวัฒนธรรมที่หล่อหลอมให้เกิดพุทธศาสนาในเนปาลซึ่งเป็นเอกลัษณ์เฉพาะตัว

เนปาลกับคติการนับถือพระพุทธเจ้ามาแต่อดีต

เนปาลมีความศรัทธาเรื่องพระพุทธเจ้ามานานแล้ว แม้ในเสาหินของพระเจ้าอโศกมหาราช ณ กรุงกบิลพัสดุ์ได้จารึกไว้ตอนหนึ่งว่า พระเจ้าเทานัมปิยะทัสสี เมื่อทรงครองราชย์ได้ 14 ปี ได้ทรงขยายสถูปพระโกนาคมพุทธเจ้าให้ใหญ่ขึ้นสองเท่าและเมื่อทรงครองราชย์ได้ 20 ปี ได้เสด็จมาบูชาด้วยพระองค์เอง และได้โปรดให้ตั้งเสาศิลานี้ไว้ พระนามโกนาคมที่ปรากฏอยู่ ณ ศิลาจารึกดังกล่าวก็คือพระนามโกนาคมพุทธเจ้าที่กล่าวถึงในจำนวนพระพุทธเจ้า 28 พระองค์ นอกจากนั้นยังมีเสาหินของพระเจ้าอโศกอีกต้นหนึ่งที่ โคติหะวา ในกรุงกบิลพัสดุ์ที่ยังได้กล่าวถึงพระพุทธเจ้ากกุสันธะ นับได้ว่าเป็นหลักฐานสำคัญที่แสดงให้เห็นว่าคติการนับถืออดีตพระพุทธเจ้ามีมานานแล้วในประเทศเนปาล นอกจานี้ในวัดของเนปาลยังมีรูปเคารพของพระพุทธเจ้าทีปังกร และอธิพุทธ อีกมากมายซึ่งแสดงให้เห็นว่าชาวเนปาลมีศรัทธาต่ออดีตพระพุทธเจ้าและพระพุทธศาสนามาตั้งแต่ครั้งพระเจ้าอโศกมาหาราชแล้ว

เนปาลกับพระศากยมุนีพุทธเจ้า

จากหลักฐานในพระคัมภีร์ที่สำคัญยิ่งของพระพุทธศาสนา (พระไตรปิฎก) เป็นที่ปรากฏว่าพระพุทธเจ้าได้เคยเสด็จไปยังลุมพินี กรุงกบิลพัสดุ์และเทวะทะหะ นอกจากเมืองพุทธมารดาและพุทธบิดา ชาวเนปาลยังเชื่ออีกด้วยว่าพระพุทธองค์ได้เคยเสด็จมายังเมืองกานติปุระ หรือ ก็คือกาฐมาณฑุในปัจจุบัน ตามตำนานทางมหายานกล่าวไว้ว่า พระพุทธองค์ได้เคยเสด็จมายังพระสถูปสวยัมภูอันเป็นเจดีย์คู่บ้านคู่เมืองเนปาล

พระเจ้าอโศกกับเนปาล

หลักฐานที่ชัดเจนประการหนึ่งได้แก่การที่พระเจ้าอโศกได้สั่งให้จำหลักเสาศิลาไว้ที่ลุมพินีสถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้าและได้จารึกข้อความ ไว้ว่า พระเจ้าเทวานัมปิยทัสสี เมื่อทรงได้รับราชาภิเษกแล้ว 20 ปี ได้เสด็จมานมัสการ ณ สถานที่นี้ด้วยพระองค์เอง ด้วยเห็นว่าพระพุทธศากยมุนีได้ประสูติ ณ ที่นี้ จึงได้ให้สร้างรูปสลักหินและประดิษฐานหลักศิลาไว้ที่นี้ และโดยที่พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ประสูติ ณ ที่นี่ จึงได้โปรดให้หมู่บ้านลุมพินีไม่ต้องเสียภาษีทั่วไปและทรงให้เสียภาษีแต่เพียงหนึ่งในแปดของผลผลิตเป็นภาษาที่ดิน

นอกจากนั้น ยังมีหลักฐานว่าพระเจ้าอโศกได้เสด็จไปยังหุบเขากาฐมาณฑุและได้สร้างเจดีย์ถวายเป็นพุทธบูชาไว้ 5 องค์ ณ ใจกลางเมืองปาทัน 1 องค์และประตูเมืองทั้ง 4 ทิศ ทิศละ 1 องค์ นอกจากนั้นสิ่งที่ยังหลงเหลือให้เห็นได้แก่พระสถูปจารุมาตี พระเจ้าอโศกได้ส่งราชาธิดาจารุมาตีมาเสกสมรสกับเจ้าชายเนปาลและเจ้าหญิงจารุมตีได้ทรงสร้างพระสถูปไว้องค์หนึ่งไม่ไกลจากพระเจดีย์โพธนาถ ซึ่งในปัจจุบันคนเนปาลก็ยังเรียกขานเจดีย์นี้ว่า จารุมาตีสถูป

การเข้ามาของพุทธศาสนาแบบเถรวาท

พระเจ้าอโศกนอกจากมาทำนุบำรุงศาสนาสถานแล้วพระองค์ยังได้แต่งให้มีพระสมณทูตเข้ามาเผยแพร่พระธรรมของพระพุทธเจ้าด้วย พระเถระที่พระองค์ส่งมาได้แก่ พระมัชฌิมาแถระมายังหิมวันตะประเทศ ซึ่งสันนิษฐานว่าคือเนปาลในปัจจุบัน ประเทศเนปาลทำการค้าขายกับชมพูทวีปมานานแล้วโดยเฉพาะกับแคว้นมคธ ซึ่งเป็นแคว้นของพระผู้เป็นอัยกาเจ้าของพระเจ้าอโศกมหาราช การที่ได้พบผอบบรรจุพระอรหันตธาตุสาญจี (อินเดีย) มีจารึกไว้ว่าพระอรหันตธาตุของพระอาจารย์แห่งชาวหิมวันตะประเทศ และในผอบอีกชั้นหนึ่งมีจารึกคำว่ามัชณิม ย่อมเป็นหลักฐานแสดงว่า การแผยแพร่พุทธศาสนาของพระธรรมทูตมัชฌิมาได้มาถึงที่เนปาลและได้มีการสร้างเจดีย์เก็บอัฐิของท่านไว้ในเนปาล แสดงให้เห็นว่ามีการเข้ามาของพุทธเถรวาทในละแวกนี้

ความรุ่งเรืองของลัทธิมหายาน

พุทธศาสนาแบบเถรวาทได้สถิตในเนปาลมาเป็นระยะเวลาหนึ่งเริ่มตั้งแต่ในสมัยพระเจ้าอโศกแต่ในบางช่วงเกิดการขาดตอนลงและในช่วงราชวงศ์ลิจฉวีนับได้ว่าเป็นช่วงหนึ่งที่พระพุทธศาสนาเจริญมาก มีการเผยแพร่พระธรรมคำสอนแล้ว ในยุคนี้ยังมีพุทธศิลป์ที่ขื้นชื่อในการหล่อโลหะที่ได้ดำรงอยู่มาถึงปัจจุปัน งานแกะสลักและงานหล่อโลหะรวมถึงสถาปัตยกรรมการสร้างพระเจดีย์เป็นเอกลักษณ์เฉพาะของชาวเนปาลยังมีเห็นได้ในปัจจุบัน

ยุคลิจฉวี ค.ศ. 100 – 875 เป็นยุคที่ลัทธิมหายานเจริญรุ่งเรืองและแยกมาจากพุทธศาสนาดั้งเดิมคือเถรวาท ในยุคนี้ความคิดตามคติมหายานได้แพร่หลายไปยังชนพื้นเมืองอย่างมาก แต่อย่างไรก็ดี ทั้งพุทธแบบ เถรวาทและมหายานก็ได้รับการอุปถัมภ์จากกษัตริย์เนปาล หลักฐานสำคัญชิ้นหนึ่งที่แสดงให้เห็นในเรื่องนี้ได้แก่ บันทึกของหลวงจีนหยวนฉางใน คริสต์ศตวรรษที่ เจ็ด กล่าวไว้ว่า พุทธศาสนิกชนกับชนที่นับถือศาสนาและลัทธิอื่น มีความกลมกลืนสามัคคีกัน วัดวาอารามของชาวพุทธอยู่เคียงข้างศาสนาสถานอื่นๆ ด้วยความราบรื่น มีพระภิกษุฝ่ายหินยาน และมหายานอยู่ประมาณ สองพันรูป พระราชาเป็นกษัตริย์ลิจฉวี จากหลักฐานดังกล่าวจะเห็นได้ว่าพระพุทธศาสนาได้ตั้งมั่นอยู่ในเนปาลแล้ว และยังมีพุทธศาสนาฝ่ายมหายาน มันตรยานและนิกาย คุยหยาน(นิกายลับ) พุทธศาสนาแนวใหม่จึงได้อุบัติขึ้นภายใต้ชื่อว่ามันตรยานหรือตันตรยาน คำสอนของพระพุทธศาสนาแนวนี้เกิดจากการปฏิรูปพระสัทธรรมขั้นใหม่และมีการนำศาสนาอื่นๆ มาผสมเกิดเป็นลัทธิที่ถือคติเคารพพระสวยัมภูวนาถพุทธเจ้า นับถือพระอธิพุทธเจ้า หรือพระพุทธเจ้าที่ทรงเกิดขึ้นเองในโลก และเป็นองค์ปฐมของโลก มีสภาวะเป็นอมตะและไม่มีเบื้องต้นเบื้องปลาย

พระพุทธเจ้าและพระโพธิสัตว์ตามคติมหายานนั้น ย่อมมีมากเหลือคณานับ เวลาจะกระทำการบูชาเมื่อกล่าวนอบน้อมพระนามของพระพุทธเจ้าและพระโพธิสัตว์เท่าที่ตนจะทำได้แล้ว สุดท้ายย่อมมีการเติมบทนมัสการพระพุทธเจ้า พระโพธิสัตว์ทั้งหลายตลอดจักรวาลอันนับประมาณมิได้ ดุจทรายในแม่น้ำคงคา

พระพุทธเจ้าที่มีผู้รู้จักกันมากตามคติมหายานได้แก่ พระธยานิพุทธะ แปลว่าพระพุทธเจ้าผู้ทรงณานประกอบด้วย พระไวโรจนะพุทธะ มีวรรณะขาว พุทธศาสนาฝ่ายอุตตรนิกายมันตรยานนับถือเป็นอย่างมาก ถือว่าเป็นแก่นของโลก ลัทธิชินงอนในญี่ปุ่นนับถือพระพุทธเจ้าพระองค์นี้มาก พระพุทธเจ้าที่เหลืออีกสี่พระองค์ได้แก่ พระอักโษภยะพุทธเจ้า มีวรรณะสีน้ำเงิน พระรัตนสัมภวะ มีวรรณสีเหลือง พระอมิตาภะพุทธเจ้ามีวรรณะแดง พระอโมฆสิทธิพุทธเจ้ามีวรรณะเขียว ตามคติของลัทธิมันตรยานหรือตันตรยาน พระพุทธเจ้าและพระโพธิสัตว์ต่างมีศักติคู่บารมี คักติที่สำคัญได้แก่ พระตาราเทวี เป็นศักติของพระอโมฆสิทธิพุทธเจ้า และยังมีพระโพธิสัตว์อีกเป็นจำนวนมาก องค์ที่สำคัญๆ ได้แก่ พระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ พระมัญชุศรีโพธิสัตว์ พระวัรชปาณีโพธิสัตว์ และ ในช่วงของความรุ่งเรืองของมหายานในเนปาลนี้เองที่ศาสนาพุทธมหายานแบบเนปาลได้แพร่หลายไปยังทิเบต โดยการส่งเจ้าหญิงเนปาลไปอภิเษกกับกษัตริย์ทิเบตทำให้ศาสนาพุทธได้แพร่หลายเข้าไปในทิเบต

เอกลักษณ์ของพุทธเนปาล พุทธแบบเนวาร์

เนวาร์ (Newar) หรือกิราต์เป็นชนเผ่าดั้งเดิมที่อยู่ในหุบเขากาฐมาณฑุ และเป็นเผ่าที่มีการสืบสายเลือดกันมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่สมัยพุทธกาล เนปาลเป็นประเทศที่เปิดกว้างทางศาสนาและมีศาสนาต่างๆได้เข้ามาสถิตอยู่ในประเทศนี้มาช้านานแล้ว ตั้งแต่ ฮินดูและลัทธิอื่นๆ พุทธศาสนาก็เข้ามาเป็นเวลานานแล้ว แต่เนื่องจากความหลากหลายทางชาติพันธ์วรรณา แต่ละเผ่าก็ยอมรับนับถือในศาสนาแตกต่างกัน เผ่าเนวาร์บางสกุลได้ยอมรับนับถือคติพุทธศาสนาแบบเถรวาทเข้ามาและก่อนที่จะเปลี่ยนมานับถือแบบมหายานและวัชรยานในเวลาต่อมา

สิ่งที่เป็นเอกลักษณ์สำคัญของพระพุทธศาสนาแบบเนวาร์คือการที่เน้นไปที่พิธีกรรม และการที่ไม่มีพระสงฆ์หรือนักบวชจำพรรษาหรือปฏิบัติกิจสงฆ์ในวัดของชาวเนวาร์

ระบบสงฆ์ได้ขาดหายไปตั้งแต่ศตวรรษที่ 13 ทำให้สิ่งที่หลงเหลือในพุทธศาสนาแบบเนวาร์คือพิธีกรรมเท่านั้น แต่ไม่ได้มีการส่งผ่านคำสอนหรือผ่านนักบวช แต่เผ่าเนวาร์อ้างว่าเผ่าของตนมีนักบวชซึ่งก็คือการที่ปุถุชนส่งลูกหลานเข้าไปดูแลวัดและถือศีลนุ่งขาวหุ่มขาวเป้นระยะเวลาสองเดือนในวัดโดยไม่สามารถกลับบ้านได้ในช่วงนั้น ประเพณีนี้สืบทอดมาจนปัจจุบัน ชาวเนวาร์ที่เป็นสายสกุลศากยะจะส่งลูกหลานไปดูแลวัดพุทธทีตนเองนับถือและคนในเผ่าจะต้องส่งลูกหลานผลัดเวียนกันมาดูแลตลอด

พุทธแบบเนวาร์ได้มีจุดเริ่มต้นมาจากพระคัมภีร์หนึ่งที่ชื่อว่าสวยัมภูปุราณ ซึ่งกล่าวถึงการกำเนิดของพระพุทธเจ้าและพระอธิพุทธเจ้า ชาวเนวาร์นั้นเป็นชนเผ่านที่ชอบทำการค้าขายมาแต่อดีต เมื่อพุทธศาสนาเข้ามาเผ่านี้ก้ได้ทำนุบำรงพระศาสนาตามความเชื่อของตน ได้มีการสร้างวัดและพระเจดีย์ต่างๆ ขึ้นมากมาย รวมถึงเกิดงานศิลปะที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะของช่างชาวเนวาร์

  เนปาล ศูนย์กลางการศึกษาลัทธิตันตรยานและวัชรยาน

เริ่มตั้งแต่ช่วงต้น คริสต์ศตวรรษที่ 13 พุทธศาสนาในอินเดียเริ่มเสื่อมลงอย่างมาก ประกอบกับการเข้ามาของศาสนาอิสลาม พุทธศาสนิกชนพระภิกษุสงฆ์และฆราวาสได้ลี้ภัยจากอินเดียเข้ามายังเนปาล ทิเบต ภูฏาน และสิกขิม ซึ่งในช่วงนั้นมีนักปราชญราชบัณฑิตที่สำคัญจากมหาวิทยาลัยสำคัญของอินเดียได้แก่นาลันทาเดินทางเข้ามาในเนปาลเป็นจำนวนมาก นอกจากการเข้ามาของพระสงฆ์แล้วยังมีการนำพระคัมภีร์พระสูตรที่สำคัญต่างๆ ตามความเชื่อและคติของตนเข้ามาด้วย ทำให้เนปาลเป็นสถานที่ที่มีพระคัมภีร์ทางพุทธศาสนาเยอะมากในขณะนั้น และชาวเนวาร์เองก็มีความเชื่อว่าการได้คัดลอกพระคัมภีร์ทางพุทธศาสนาเป็นบุญมาก ดังนั้นจึงเกิดมีธรรมเนียมการชำระคัมภีร์และคัดลอกไว้ตามวัดวาอารามต่างๆ

พุทธศาสนาที่เข้ามาในเนปาลในช่วงหลังของศตวรรษนี้ได้มีอิทธิพลของความเชื่อและวัตรปฏิบัติแบบลัทธิตันตรยานหรือวัชรยานมากซึ่งในขณะนั้นลัทธินี้ได้เจริญอย่างมากในอินเดียประกอบกับอิทธิพลงของฮินดูในเนปาล ทให้เกิดการหลอมรวมวัฒนธรรมและเกิดเป็นการพัฒนาพุทธศาสนาแนวใหม่กลายเป็นที่รวมของลัทธิตันตรยาน วัชรยาน กาลจักรยาน และสหชยาน

นอกจากพุทธศาสนาเนปาลยังเป็นศูนย์กลางของลัทธิไวศไณวะหรือลัทธิที่นับถือพระวิษณุเป็นใหญ่ หลักฐานสำคัญประการหนึ่งได้แก่การแกะสลักรูปปั้นนารายณ์บรรทุมสินธุ์ที่ Buddhanilkantha เป็นรูปเทพฮินดูแต่บนพระเศียรมีพระพุทธเจ้าอยู่ ซึ่งเป็นเอกลักษณ์การกลมกลืนทางศาสนาที่หาดูได้ยากและมีเฉพาะในเนปาลเท่านั้น นอกจากนั้นยังมีลัทธิที่นับถือพระศิวะเป็นใหญ่ หรือ ไศวะ หลักฐานประการหนึ่งคือการที่เนปาลมีวัดสำคัญที่สุดของลัทธิไศวะตั้งอยู่ได้แก่วัดปศุปตินารถ ซึ่งนักบุญจากอินเดียหรือของฮินดูจะต้องมาทำการสักการะ แม้จะมีความหลากหลายทางศาสนาแต่ที่ผ่านมาก็ไม่ได้มีปรากฎว่ามีความรุนแรงทางศาสนาหรือความขัดแย้งระหว่างกัน โดยเฉพาะในระดับประชาชน

วัชรยานหรือตันตรยานได้เติบโตอย่างต่อเนื่องในเนปาลในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 13 และเนปาลได้กลายเป็นสถานศึกษาที่สำคัญของลัทธินี้ เกิดนักปราชญ์เนปาลจำนวนมากที่มีความสามารถในการตีความตามคติวัชรยานและเนปาลในช่วงนี้ได้กลายเป็นแหล่งศึกษาพระพุทธศาสนาจากทิเบต เพราะนักปราชญ์ชาวเนวาร์มีความสามรถในการสอนเรื่องต่างๆ อาทิ พระสูตร ศาสตรา ตรรกะศาสตร์ ตันตระ และเป็นยุคที่มีการแปล พระคัมภีร์มากที่สุด มีการแปลจากภาษาสันสกฤตเป็นภาษาทิเบตและเนวาร์

ยุคมืดของพุทธศาสนาในเนปาล

ภายหลังจากคริสต์ศตวรรษที่ 14 เกิดการพลิกผลันทางประวติศาสตร์พุทธในเนปาล กษัตริย์ชยสถิติ-- -มัลละ แห่งราชวงศ์มัลละซึ่งได้อำนาจทางการเมืองในปี ค.ศใ 1382 ได้ทำการปฏิวัติสังคมเนปาล โดยบังคับให้มีการแบ่งชั้นวรรณะในสังคม บังคับให้พระภิกษุในพุทธศาสนาต้องสึกออกไปเป็นจำนวนมาก และได้ร่างกฎระเบียบที่จะบังคับประชาชนโดยลอกแบบพระธรรมศาสตร์ของฮินดูและให้ชื่อว่า เนปาลราษฎระศาสตร์ การกีดกันทางศาสนาและบังคับใช้กฎเกณฑ์ที่เข้มงวดทำให้พุทธศาสนานในช่วงเวลานั้นโดนจำกัดบทบาทและนับได้ว่าเป็นยุคมืดของพุทธศาสนากอปรกับวัชรยานหรือตันตรยานของเนปาลเองก็มีจุดอ่อนได้แก่ การขาดแบบแผนประเพณีสืบทอด ส่วนใหญ่คนจะยึดติดที่พิธีกรรมมากกว่าเนื้อหาสาระของพระธรรม ทำให้ขาดผู้รู้ที่จะสามารถอธิบายความในพุทธปรัชญาได้ นอกจากนั้นระบบสังฆในเนปาลเองก็ไปอิงอยู่กับระบบวรรณะและชุมชน มีการแบ่งแยกการปฏิบัติต่อคนบางกลุ่มได้แก่พวกตระกูลศากยะ และได้มีการวางระบบรหัสลับขึ้นทำให้พุทธแบบชาวเนวาร์ต้องประสบปัญหาเป็นอย่างมากและกลายเป็นศาสนาที่จำเพาะกับกลุ่มตัวรวมถึงมีการปฏิบัติลับทางตันตระอีกด้วย พุทธศาสนาแบบวัชรยานจึงเป็นลักษณะเฉพาะตัวที่มีอยู่ในเนปาลมาช้านานและมีต้นกำเนิดที่สลับซับซ้อน

พุทธศาสนาในเนปาลได้รับผลกระทบเป็นอย่างมากในช่วงของเผด็จการรานาในช่วง ค.ศ. 1846- 1951 นายกรัฐมนตรีจัง บาหาดูร์ รานาได้สั่งทำลายวัดวาอารามทางพุทธศาสนาเป็นจำนวนมากและทำลายคัมภีร์ทางพุทธศาสนาอีกด้วย รวมถึงในยุคต่อๆ มาที่ตระกูลรานายังปกครองประเทศเนปาลศาสนาพุทธในเนปาลได้รับผลกระทบอย่างมากในช่วงนี้เนื่องจากมีการกีดกันทางศาสนาและห้ามออกบวชรวมถึงทำกิจกรรมใดๆ ที่เกี่ยวกับพุทธศาสนา พระสงฆ์เนปาลต้องลี้ภัยการเมืองไปอยู่ประเทศใกล้เคียงเป็นจำนวนมากและนับได้ว่าเป็นช่วงที่พระพุทธศาสนาในเนปาลตกต่ำที่สุดยุคหนึ่ง

ความพยายามในการฟื้นฟูพุทธศาสนาเถรวาทเริ่มในปี ค.ศ. 1946 เมื่อท่านอมฤตานันทะมหานายกมหาเถระได้นำคณะสมณทูตจากประเทศศรีลังกาเข้าพบรัฐบาลเนปาลเพื่อขออนุญาตให้พระภิกษูสามเณรชาวเนปาลที่ถูกเนรเทศได้กลับมาตุภูมิ และในช่วงปี ค.ศ. 1951 เมื่อยุคเผด็จการรานาได้หมดลง และระบบกษัตริย์ของเนปาลได้นำมาใช้อีกครั้งกษัตริย์ตรีภูวันได้ทรงให้อิสรเสรีภาพแก่ประชาชนในการนับถือพุทธศาสนาอีกครั้ง และพุทธศาสนาก็ได้รับการฟื้นฟูขึ้นใหม่ ทั้งมหายานและเถรวาท

ไทยกับบทบาทการฟื้นฟูพุทธศาสนาแบบเถรวาทในเนปาล

พระพุทธศาสนาแบบเถรวาทในเนปาลเพิ่งได้รับการฟื้นฟูในช่วงไม่ถึงห้าสิบปีที่ผ่านมา กล่าวคือเริ่มในช่วงปี ค.ศ. 1940 เป็นต้นมา และมี  บุคคลชาวเนปาล รวมถึงพระภิกษุสงฆ์ที่ร่วมกันอุทิศชีวิตเพื่อการฟื้นฟูพระศาสนา ในปัจจุบันมีสำนักสงฆ์ ศาลาปฏิบัติธรรมและวัดต่างๆ ที่เรียกว่าวิหารประมาณ 50 แห่ง พระพุทธศาสนาที่ได้รับการฟื้นขึ้นมาใหม่เป็นผลมาจากการให้ความช่วยเหลือของประเทศที่นับถือพุทธแบบเถรวาทสามประเทศสำคัญได้แก่ พม่า ศรีลังกา และไทย

ในปัจจุบันไทยได้เป็นกำลังสำคัญในการฟื้นฟูพระพุทธศาสนาเถรวาทในเนปาลเป็นอย่างมาก ทั้งโดยการสนับสนุนทางตรงและทางอ้อม ทางตรงได้แก่การส่งพระปฏิมา พระไตรปิฏก การส่งพระธรรมทูตไทยไปช่วยทำการเผยแพร่พระพุทธศาสนา การจัดสร้างวัดไทยลุมพินีที่ประเทศเนปาลเพื่อเผยแพร่งภาพลักษณ์ด้านพุทธศาสนาของประเทศและกุศโลบายอื่นๆ ของรัฐบาลไทยในการช่วยทำนุบำรุงพุทธศาสนาในเนปาลเป็นลำดับ นอกจากนั้น ยังมีความพยายามจากวัดในประเทศไทยในการอุปภัมภ์แก่พระภิกษุและสามเณรชาวเนปาลได้เข้าไปศึกษาพระปริยัติธรรมในประเทศไทย และยังมีคนไทยเป็นจำนวนมากที่ได้แสดงจิตศรัทธาช่วยสร้างอุโบสถ ศาลาและบริจาคทุนทรัพย์ในการดำเนินงานของวัดพุทธเถรวาทเนปาลเป็นลำดับ นอกจากนั้น สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราชสกลมหาปรินายก ได้ทรงดำเนินการรับเป็นองค์อุปถัมภ์การก่อสร้างอุโบสถ และพระเจดีย์แบบไทยในกรุงกาฐมาณฑุที่วัดสิริกิติวิหาร

ส่วนทางอ้อมได้แก่การที่ไทยได้สร้างความสัมพันธ์อันดีระดับประชาชนเนื่องจากมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างกันและได้แสดงมิตรไมตรีจิตในการเข้ามาช่วยเหลือและอุปัฏฐากพระศาสนาในเนปาลเป็นการส่งเสริมความสัมพันธ์ของประเทศไปได้อีกทางหนึ่งโดยใช้พระพุทธศาสนาเป็นสะพานเชื่อมความสัมพันธ์ นอกจากนั้นไทยก็ได้มีบทบาทในฐานะกำลังใจและเป็นที่พึงในยามจำเป็นให้แก่พระภิกษุสามเณรเนปาลโดยเฉพาะในเรื่องการบริจาคเรื่องอัฏฐบริขารของพระสงฆ์ในเนปาลล้วนเอามาจากไทยทั้งสิ้น

ปัจจุบันมีพระสงฆ์และสามเณรเนปาลศึกษาเล่าเรียนพระปริยัติธรรมในเมืองไทยเป็นจำนวนมาก ซึ่งถือได้ว่าเป็นการสร้างเมล็ดพันธุ์ของความสัมพันธ์ที่ดีของไทยให้แก่เนปาล เนื่องจากคนเหล่านี้เมื่อกลับมาเนปาลก็จะเป็นกำลังในการพัฒนาประเทศไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง และจากความรู้สึกที่ดีที่มีต่อประเทศไทยก็จะส่งผลในการช่วยสร้างภาพลักษณ์ที่ดีของประเทศไทยให้กับชาวเนปาลในวงกว้างเรียกได้ว่าปากต่อปาก ในปัจจุบันพุทธศาสนาในประเทศไทยนับได้ว่ามีส่วนในการเป็นพี่เลี้ยงให้กับพุทธศาสนาในเนปาล เนื่องจากไทยมีระบบการศึกษาพระธรรมที่เป็นระบบและมีระบบสังฆที่เข้มแข็ง

  กฐินหลวงครั้งแรกและการต่อยอดการทูตเชิงวัฒนธรรม

นอกจากนั้นในวันที่ 25 ตุลาคม 2551 คณะระดับสูงจากกระทรวงการต่างประเทศซึ่งมี ดร. สุรเกียรติ เสถียรไทย และผู้บริหารระดับสูงของกระทรวงการต่างประเทศได้เดินทางมาทำพิธีทอดผ้าพระกฐินพระราชทานของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวที่ประเทศเนปาล นับว่าเป็นครั้งแรกที่ได้มีการนำผ้าพระกฐินพระราชทานมาทอดถวายยังวัดพุทธเถรวาทในประเทศเนปาล ในวันนั้นมีชาวบ้านเนวาร์ประมาณ 500 คนเข้าร่วมงาน รวมถึงมีแขกผู้มีเกียรติระดับสูงและนักข่าวจากสำนักข่าวต่างๆ มาถ่ายทำข่าวพิธีในวันนั้นอย่างหนาแน่น พิธีดำเนินไปได้อย่างราบรื่นสวยงามและสมพระเกียรติฯ เป็นอย่างยิ่ง และพิธีในครั้งนั้นได้สร้างความประทับใจให้แก่ชาวพุทธ

เนปาลเป็นอย่างมาก ถือเป็นการสืบสานพุทธประเพณีและเป็นการต่อยอดการทูตเชิงวัฒนธรรมของไทยได้เป็นอย่างดี เนื่องจากแสดงไมตรีจิตของไทยในการนำประเพณีที่เก่าแก่ของพระพุทธศาสนาไปกระทำกัน ณ ประเทศเนปาล

วัดพุทธเนปาลที่กระทรวงฯ ได้นำผ้าพระกฐินพระราชทานมาทอดถวานคือ วัดสิริกิตติวิหารซึ่งเป็นวัดพุทธเถรวาทที่อยู่ในการอุปภัมภ์ของสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราชสกลมหาปรินายก ซึ่งได้ทรงรับเป็นองค์อุปถัมภ์การก่อสร้างอุโบสถและศาลารับรองแขกด้วยสถาปัตยกรรมไทย วัดดังกล่าวตั้งอยู่บริเวณหน้าผาของเมืองเมืองกีรติปุร์ แต่เนื่องจากวัดดังกล่าวสร้างมานานแล้วและมิได้มีการบูรณะปฏิสังขรณ์ทำให้เสื่อมสภาพไปตามกาลเวลา การเลือกวัดดังกล่าวให้เป็นสถานที่จัดพิธีในครั้งนี้จึงเท่ากับว่าเป็นการช่วยวัดสิริกิตติวิหารในการหาเงินมาบูรณะวัดและส่งเสริมวัดให้เป็นที่รู้จักในวงการสื่อเนปาลอีกด้วย เนื่องจากสื่อสิ่งพิมพ์เนปาลทั้งหนังสือพิมพ์อังกฤษและเนปาลีได้ลงข่าวเรื่องนี้อย่างมาก จึงนับได้ว่าเป็นความสำเร็จประการหนึ่งของการทูตเชิงวัฒนธรรมไทยในการเชิดชูพระพุทธศาสนาเป็นสะพานเชื่อมความสัมพันธ์ของประชาชนไทยและประชาชนเนปาลได้เป็นอย่างดี อีกทั้งยังเป็นอีกหนึ่งกุศโลยายที่แยบยลในการสืบอายุพระพุทธศานาในเนปาลด้วย

ขอขอบคุณรูปภาพจาก

http://www.iho-ohi.org/index.php/category/nepal/

http://www.journyl.com/jaap-ruurd/14-india-nepal-and-tibet

http://mydailyclarity.com/2010/01/pink-mountain-launches-gay-travel-division-in-nepal/

http://www.buddhanet.net/e-learning/buddhistworld/nepal-txt.htm

http://www.oknation.net/blog/wadwangnoy/page7

By:  จิราเจตน์ วงษ์นรเศรษฐ์


Reviews 1 - 10 of 52029
First | Prev. | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 | Next | Last
Name
ilaestkkqs, 22/03/2019 05:39:08
<a href="http://perestrello.com/?topic=levitra-online-singapore">Levitra online singapore</a> <a href="http://expertlink.org.uk/chat-room/topic/valtrex-buy-uk/">Valtrex buy uk</a> <a href="http://niniloos.com/forums/topic/prednisolone-5mg-buy-online/">Prednisolone 5mg buy online</a> <a href="http://umatbuddhanusantara.com/forums/topic/cytotec-for-abortion-online/">Cytotec for abortion online</a> <a href="http://te-amoo.com/forums/topic/order-valtrex-online-usa/">Order valtrex online usa</a>
Name
Douglasscone, 22/03/2019 05:33:29
<a href="http://canadianpharmacyies.com/#">drugstore online</a> canada pharmacies <a href="http://canadianpharmacyies.com/#">canadianpharmacyies.com</a>
best canadian pharmacy <a href=http://canadianpharmacyies.com/#>http://canadianpharmacyies.com/</a>
drugs for sale online http://canadianpharmacyies.com/
<a href=http://canadianpharmacyies.com/#>online pharmacy</a>
п»їhttp://iluvglhec.biz/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacyies.com
<a href="http://vintage-frasian.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacyies.com#">canadian pharmacy cialis</a>
http://isbox.ru/bitrix/redirect.php?event1=&event2=&event3=&goto=canadianpharmacyies.com
<a href="http://89284347760.xn--p1ai/bitrix/rk.php?goto=http://canadianpharmacyies.com/#">canada online pharmacy</a>
Name
Douglasscone, 22/03/2019 05:06:08
<a href="http://cialisiv.com/#">cheap cialis</a> cialis 5mg price comparison <a href="http://cialisiv.com/#">cialisiv.com</a>
tadalafil 20mg price <a href=http://cialisiv.com/#>http://cialisiv.com/</a>
cialis 20 mg best price india http://cialisiv.com/
<a href=http://cialisiv.com/#>cialis prices</a>
http://mfbdirect.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=cialisiv.com
<a href="http://speakingofwine.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=cialisiv.com#">cialis without a doctor 25</a>
http://xn--80abccarbtk6ckhem7a6a9f.xn--p1ai/bitrix/redirect.php?event1=&event2=&event3=&goto=http://cialisiv.com/
<a href="http://cabelport.ru/bitrix/redirect.php?event1=&event2=&event3=&goto=http://cialisiv.com/#">buy cialis usa</a>
Name
TyroneLayen, 22/03/2019 04:16:58
<a href="http://cialissy.com/#">medication without a doctors prescription</a> how to get cialis online <a href="http://cialissy.com/#">cialissy.com</a>
cialis uk price <a href=http://cialissy.com/#>http://cialissy.com/</a>
cialis comanda http://cialissy.com/
<a href=http://cialissy.com/#>tadalafil without a doctor's prescription</a>
http://electrailer.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=cialissy.com
<a href="http://bestpriceoptical.net/__media__/js/netsoltrademark.php?d=http://cialissy.com/#">online prescriptions without a doctor</a>
Name
TyroneLayen, 22/03/2019 04:12:43
<a href="http://cialisonl.com/#">cialis for daily use without prescription</a> generic cialis <a href="http://cialisonl.com/#">cialisonl.com</a>
cialis online pharmacy <a href=http://cialisonl.com/#>http://cialisonl.com/</a>
cialis cena http://cialisonl.com/
<a href=http://cialisonl.com/#>ed pills without a prescription</a>
http://postel-ray.ru/bitrix/redirect.php?event1=&event2=&event3=&goto=http://cialisonl.com/
<a href="http://a-ycheba.ru/bitrix/redirect.php?event1=&event2=&event3=&goto=http://cialisonl.com/#">buy cialis online without a prescription</a>
Name
TyroneLayen, 22/03/2019 04:01:11
<a href="http://cialissi.com/#">cialis without a doctors prescription</a> generic for cialis medication <a href="http://cialissi.com/#">cialissi.com</a>
buy cialis pills online <a href=http://cialissi.com/#>http://cialissi.com/</a>
cialis tadalafil 20mg http://cialissi.com/
<a href=http://cialissi.com/#>canadian pharmacy no prescription cialis</a>
http://bitrix-eshop.ru/bitrix/rk.php?goto=http://cialissi.com/
<a href="http://piastrella.net/bitrix/rk.php?goto=http://cialissi.com/#">no perscription cialis</a>
Name
qlaestrfab, 22/03/2019 03:54:30
<a href="http://persianmetalco.com/forums/topic/can-you-buy-valtrex-online/">Can you buy valtrex online</a> <a href="http://orbofabrogation.com/forums/topic/prednisolone-tablets-5mg-buy/">Prednisolone tablets 5mg buy</a> <a href="http://www.pakgunners.com/index.php/forums/topic/where-to-buy-cytotec-in-manila-ph/">Where to buy cytotec in manila ph</a> <a href="http://www.artnirvana.gallery/forums/topic/levitra-online-schweiz/">Levitra online schweiz</a> <a href="http://w40k-bloodline.com/forums/topic/how-to-get-valtrex-online/">How to get valtrex online</a>
Name
Douglasscone, 22/03/2019 03:10:29
<a href="http://canadianpharmacyies.com/#">canada pharmacies</a> trust pharmacy of canada <a href="http://canadianpharmacyies.com/#">canadianpharmacyies.com</a>
trust pharmacy canada <a href=http://canadianpharmacyies.com/#>http://canadianpharmacyies.com/</a>
no 1 canadian pharcharmy online http://canadianpharmacyies.com/
<a href=http://canadianpharmacyies.com/#>international pharmacy</a>
п»їhttp://iluvglhec.biz/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacyies.com
<a href="http://frmc.net/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacyies.com#">is trust pharmacy in canada legitimate</a>
http://regia.ru/bitrix/rk.php?goto=canadianpharmacyies.com
<a href="http://dc116.ru/bitrix/redirect.php?event1=&event2=&event3=&goto=http://canadianpharmacyies.com/#">canadian pharmaceuticals reviews</a>
Name
bgfDruch, 22/03/2019 02:58:24
http://cialisovnnc.com/# - best canadian online pharmacy do you need a prescription for cialis <a href="http://cialisovnnc.com/#">canada drug pharmacy</a>
Name
Douglasscone, 22/03/2019 02:39:47
<a href="http://cialisvi.com/#">best buy canada online</a> cialis tablets australia <a href="http://cialisvi.com/#">cialisvi.com</a>
buy cialis delhi <a href=http://cialisvi.com/#>http://cialisvi.com/</a>
generic cialis tadalafil fast http://cialisvi.com/
<a href=http://cialisvi.com/#>cialis 20mg</a>
http://casadepiedrasranchstore.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=cialisvi.com
<a href="http://vellamadi.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=cialisvi.com#">cheap cialis without prescription</a>
http://bigcar-shop.ru/bitrix/rk.php?goto=http://cialisvi.com/
<a href="http://argesto.com/bitrix/redirect.php?event1=&event2=&event3=&goto=http://cialisvi.com/#">buy cheap cialis coupon</a>
Reviews 1 - 10 of 52029
First | Prev. | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 | Next | Last
 
Enter your Post*
Spam bot protection (CAPTCHA)